Jak wiemy, dziś
przypada 108. rocznica odzyskania przez Polskę niepodległości. Jest to data
umowna, ponieważ odbudowa niepodległego państwa była procesem rozłożonym w
czasie, a nie wydarzeniem, które dokonało się z dnia na dzień. 11 listopada
1918 roku pozostaje jednak datą szczególną. Tego dnia Rada Regencyjna
przekazała Józefowi Piłsudskiemu, który dzień wcześniej powrócił z więzienia w
Magdeburgu, naczelne dowództwo nad podległym jej wojskiem. Warto jednak
pamiętać, że 11 listopada 1918 roku doszło również do innego niezwykle ważnego
wydarzenia - w Compiègne podpisano rozejm między państwami Ententy a
Cesarstwem Niemieckim, który zakończył trwającą ponad cztery lata I wojnę
światową, nazywaną również Wielką Wojną. Konflikt ten, jeden z
najtragiczniejszych w dziejach świata, z czasem popadł nieco w zapomnienie,
przyćmiony przez jeszcze bardziej krwawą II wojnę światową, która wybuchła
zaledwie 21 lat później.
 |
| Po lewej stronie mój pradziadek Wojciech Pawlak, po prawej - ks. Władysław Wilczyński, proboszcz parafii Wierzchy w latach 1911-1919, który ocalił życie pradziadkowi (fot. Parafia św. Józefa Oblubieńca NMP w Makowiskach) |
Do
tej pory we wpisach z serii „Martyrologia rodzinna” przedstawiałem losy członków
mojej rodziny podczas II wojny światowej. Dziś będzie inaczej. Historia, którą
opowiem, rozgrywała się podczas pierwszej z dwóch wielkich wojen XX wieku (choć w dalszej części wpisu powrócę jeszcze do II wojny światowej). Jej głównym bohaterem był mój
pradziadek Wojciech Pawlak. Wydarzenia, w których uczestniczył, stanowią moim
zdaniem gotowy materiał na scenariusz filmowy. Muszę jednak uczciwie przyznać,
że znam je jedynie z przekazu ustnego i nie posiadam żadnych dokumentów, które
potwierdzałyby ich prawdziwość, zresztą szansa na zachowanie akt sądowych z
okresu I wojny światowej jest niewielka - większość z nich uległa zniszczeniu
wskutek działań wojennych. Niestety, jest to opowieść z drugiej ręki.
Przekazała mi ją bowiem moja babcia, Genowefa Górecka z domu Pawlak, która
usłyszała ją od swojego ojca, wspomnianego Wojciecha Pawlaka. Z własnego doświadczenia wiem, że nie
należy bezkrytycznie wierzyć w historie przekazywane przez osoby, które nie
były bezpośrednimi świadkami opisywanych wydarzeń. Dlatego
przypuszczam, że niektóre elementy tej opowieści mogły ulec zniekształceniu.
Nie sądzę jednak, by cała historia była zmyślona.